یکی از چالش‌های پرتکرار که تکنسین‌ها و کاربران داکت اسپلیت‌های مدیا (Midea) با شروع فصل سرما با آن مواجه می‌شوند، عدم افزایش دور فن یونیت داخلی در حالت گرمایش است. در این حالت، با وجود تنظیم دستی سرعت فن روی حالت زیاد (High) یا متوسط (Medium) از طریق ترموستات، موتور فن هواساز روی دور کند (Low) قفل مانده یا وزش باد بسیار ضعیفی دارد؛ در حالی که در حالت سرمایش، تمامی دورهای فن به‌صورت عادی و دقیق عمل می‌کنند.
عملکرد صحیح فن در حالت سرمایش نشان‌دهنده سلامت کامل موتور فن، خازن راه‌انداز، سیم‌کشی‌ها و رله‌های خروجی برد است. بنابراین، ریشه این ایراد سخت‌افزاری نبوده و به منطق کنترلی (لاجیک برد) و سیستم‌های حفاظتی دستگاه بازمی‌گردد. در این مقاله تخصصی، علت این پدیده را در دو سناریوی متداول (کویل آب‌گرم و سیستم هیت‌پمپ) به‌طور کامل بررسی می‌کنیم.
۱. عملکرد سیستم محافظت از باد سرد (Anti-Cold Air Protection) در مدیا
بردهای الکترونیکی داکت اسپلیت مدیا دارای پروتکل حفاظتی به نام Anti-Cold Draft یا جلوگیری از وزش باد سرد هستند. منطق این سیستم به شرح زیر است:
در سیکل گرمایش، اگر فن هواساز با دور تند شروع به کار کند پیش از آنکه کویل داغ شده باشد، پرتاب باد سرد و خنک به داخل محیط باعث نارضایتی کاربر خواهد شد. به همین دلیل برد دستگاه تا زمانی که دمای سنسور لوله اواپراتور (Indoor Coil Sensor) به حد آستانه استاندارد (معمولاً بالای ۳۴ تا ۳۸ درجه سانتی‌گراد) نرسد، فرمان افزایش دور فن را صادر نمی‌کند و آن را در وضعیت دور کُند یا وزش ملایم (Breeze) نگه می‌دارد.
۲. قفل دور فن در صورت استفاده از کویل آب‌گرم (پکیج یا موتورخانه)
در ایران، بخش عمده‌ای از داکت اسپلیت‌ها در زمستان به کویل آب‌گرم متصل می‌شوند تا نیازی به مصرف برق و کارکرد کمپرسور نباشد. در این شرایط معمولاً مشکل از ناهماهنگی تنظیمات سیستم رخ می‌دهد:
الف) تداخل سنسور پایپ یونیت داخلی
زمانی که ترموستات فابریک دستگاه را روی حالت Heat قرار می‌دهید، برد منتظر گرم شدن لوله‌های مبرد مسی (سیکل گاز) می‌ماند. اما در حالت کویل آب‌گرم، کمپرسور خاموش است و لوله‌های مسی مبرد کاملاً سرد هستند. سنسور پایپ که روی لوله مسی نصب است، دمای پایین را به پردازنده گزارش می‌کند؛ پردازنده نیز با فرض سرد بودن کویل، دور فن را روی حداقل نگه می‌دارد.
ب) دمای ناکافی آب ورودی به کویل
اگر از ترموستات‌های هوشمند با پروب دمای آب استفاده شده باشد، در صورتی که پکیج یا موتورخانه دمای رفت آب را به حداقل ۶۰ تا ۶۵ درجه نرسانند یا هوا در مدار کویل محبوس شده باشد، سنسور اجازه افزایش دور را صادر نخواهد کرد.
۳. علل کارکرد دور کند فن در حالت گرمایش با کمپرسور (هیت‌پمپ)
اگر دستگاه شما بدون کویل آب‌گرم کار می‌کند و در زمستان مستقیماً از سیکل گاز و کمپرسور جهت گرمایش استفاده می‌نماید، دلایل عدم افزایش دور فن به موارد زیر برمی‌گردد:
الف) خرابی یا دِریف اهمی سنسور پایپ (Indoor Tube Sensor)
سنسور پایپ اواپراتور در داکت اسپلیت‌های مدیا معمولاً سنسور NTC با مقاومت ۱۰ یا ۲۰ کیلواهم در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد است. اگر این سنسور از کالیبره خارج شده و مقاومت آن دچار افت یا افزایش غیرعادی شود، حتی با وجود داغ بودن لوله‌ها، برد دمای واقعی را حس نمی‌کند و در فاز محافظت باقی می‌ماند.
ب) کسری گاز و افت فشار دیسشارژ در سیکل
کمبود شارژ مبرد (R410A یا R22) مانع از رسیدن دمای کویل به آستانه آزادسازی دور فن (۳۸+ درجه) می‌شود. در این حالت لوله‌ها فقط ولرم می‌شوند و هواساز همواره در دور کند کار می‌کند.
ج) عملکرد ناقص شیر چهارطرفه (4-Way Valve)
نشتی داخلی در شیر چهارطرفه مبرد مانع از تراکم و انتقال کامل گاز داغ به یونیت داخلی شده و بازده گرمایشی سیستم را به شدت افت می‌دهد.
د) ورود دستگاه به سیکل دیفراست (Defrost)
در زمان برفک‌زدایی یونیت خارجی، برد به‌صورت خودکار فن پنل داخلی را متوقف یا به حداقل سرعت کاهش می‌دهد تا باد سرد احساس نشود. اگر سیکل دیفراست طولانی باشد، این وضعیت مداوم حس خواهد شد.
۴. مراحل گام‌به‌گام عیب‌یابی و رفع عیب
برای رفع سریع مشکل، مراحل زیر را به ترتیب طی کنید:
- بررسی تنظیمات ترموستات: ابتدا مطمئن شوید حالت فن روی Auto نیست. سرعت را به‌صورت دستی روی High گذاشته و دمای تنظیمی را روی ۳۰ درجه سانتی‌گراد قرار دهید.
- بررسی نوع کاربری (کویل آب‌گرم یا گاز):
- اگر از کویل آب‌گرم استفاده می‌کنید، سیستم نباید روی حالت گرمایش کمپرسور فعال باشد. بهترین راهکار، استفاده از ترموستات دیجیتال مخصوص کویل آب‌گرم (تک‌فصل/دوفصل) با فرمان مستقیم سه دور به فن، یا شبیه‌سازی مقاومت معادل دمای بالا (معمولاً مقاومت حدود ۳٫۳ الی ۵ کیلواهم) به جای سنسور پایپ روی برد است.
- هواگیری دقیق کویل آب‌گرم و بررسی باز بودن شیرهای رفت و برگشت پکیج/موتورخانه را بررسی کنید.
- تست اهمی سنسور پایپ: فیش سنسور پایپ اواپراتور را از برد جدا کرده و در دمای ۲۵ درجه، مقاومت آن را با مولتی‌متر بسنجید. در صورت عدم تطابق با مشخصات جدول سنسور مدیا، سنسور را با قطعه اورجینال تعویض کنید.
- بررسی فشار مبرد و دمای خط: در حالت هیت‌پمپ، گیج فشار را متصل کرده و از شارژ اصولی مبرد و داغ بودن لوله دیسشارژ مطمئن شوید.
جمع‌بندی
قفل شدن دور فن داکت اسپلیت مدیا روی دور کند در حالت گرمایش، در شرایطی که در سرمایش عملکرد کاملاً نرمالی دارد، نشانه عیب در سخت‌افزار فن نیست. در اغلب قریب به اتفاق موارد، خطای تشخیص دمایی سنسور پایپ یا ناهماهنگی تعریف مد گرمایش در دستگاه‌های دارای کویل آب‌گرم عامل این اختلال است. با کالیبره کردن سنسورها یا تفکیک صحیح مدار فرمان کویل آب‌گرم، این مشکل به سادگی و بدون نیاز به تعویض قطعات پرهزینه برطرف می‌شود.